To enlarge the font, hold down the 'Ctrl' and '+' buttons on a PC or 'Cmd' and '+' buttons on a Mac.

Close

Diogelwch Dŵr

Diogelwch Dŵr

Pan fo’r tywydd yn cynhesu mae pawb eisiau bod yn y dŵr neu o’i amgylch. Mae treulio amser yn y pwll neu ar y traeth ar ddiwrnod poeth yn ffordd wych o ymdopi â’r gwres.

Cael hwyl yw’r flaenoriaeth fel arfer ac nid yw’r rhan fwyaf o bobl yn meddwl llawer am ddiogelwch yn y dŵr – ond dylen nhw wneud. I bobl rhwng 5 a 24 oed, boddi yw’r ail achos mwyaf o farwolaeth ddamweiniol. Nid oes yn rhaid i hyn fod yn wir. Mae modd osgoi’r rhan fwyaf o ddamweiniau dŵr trwy wybod sut i gadw’n ddiogel a thrwy ddilyn ychydig o ganllawiau syml. Mae dysgu nofio yn hanfodol os ydych yn bwriadu treulio amser yn y dŵr neu yn ymyl y dŵr.

Strategaeth Atal Boddi yn y DU:

Yn drasig iawn, ar gyfartaledd mae tua 400 o bobl yn boddi yn y DU bob blwyddyn, ac mae 200 arall yn lladd eu hunain yn ein dyfroedd. Mae modd atal llawer o’r marwolaethau hyn a chredwn y gellir gwneud rhagor i leihau’r golled hon

Mae Nofio Cymru yn falch o fod yn rhan o’r Fforwm Diogelwch Dŵr Cenedlaethol. Sefydlwyd y Fforwm dros 10 mlynedd yn ôl, gan ddod â grŵp amrywiol o sefydliadau at ei gilydd sydd â diddordeb mewn diogelwch dŵr ac atal boddi. Ers ei sefydlu, mae’r Fforwm a’i rwydwaith wedi hwyluso gwaith cydweithredol gwych i leihau’r achosion o foddi a gwella diogelwch dŵr. Fodd bynnag, er mwyn cael mwy fyth o effaith eto mae angen newid ein hymagwedd at atal boddi. Wedi ei gymell gan adroddiad Sefydliad Iechyd y Byd a argymhellodd y dylai pob gwlad gael cynllun diogelwch dŵr ac atal boddi cenedlaethol, mae’r Fforwm Diogelwch Dŵr Cenedlaethol wedi datblygu Strategaeth Atal Boddi Genedlaethol gyntaf y DU.

Cliciwch YMA i lawrlwytho Strategaeth Atal Boddi y DU 2016-2026.

Y nod:

Lleihau nifer y bobl sy’n marw o foddi’n ddamweiniol yn y DU o 50% erbyn 2026, a lleihau’r perygl ymhlith y poblogaethau, grwpiau a chymunedau lle mae’r perygl mwyaf.

Y targedau blaenoriaethol:

Dros gyfnod cyntaf y Strategaeth – sef y 36 mis nesaf – byddwn yn gweithredu’r  targedau canlynol:

  • Dylai pob plentyn gael cyfle i ddysgu nofio a chael addysg diogelwch dŵr yn yr ysgol gynradd ac yng Nghyfnod Allweddol 3 pan fo angen
  • Dylai pob cymuned â pheryglon dŵr gynnal asesiad risg a chynllun diogelwch dŵr ar lefel gymunedol
  • Gwell dealltwriaeth o hunan niweidio yn y dŵr
  • Cynyddu ymwybyddiaeth o beryglon bob dydd yn y dŵr, ar y dŵr ac o amgylch y dŵr
  • Dylai pob gweithgarwch hamdden gael asesiad risg strategol clir a chynlluniau sy’n ymdrin â’r risgiau allweddol.

Beth mae Nofio Cymru yn ei wneud:

Yn ogystal â’r gwaith partneriaeth â sefydliadau perthnasol eraill, mae Nofio Cymru wedi cymryd camau i gynyddu ymwybyddiaeth plant o ddiogelwch dŵr yng Nghymru trwy sicrhau bod sgiliau diogelwch dŵr allweddol wedi eu cynnwys mewn gwersi nofio. Mae fframwaith Dysgu Nofio Cymru yn cynnwys nifer o asesiadau sy’n ymwneud â diogelwch dŵr, gan gynnwys nofio heb gogls, troedio dŵr, y safleoedd HELP a Huddle a chyflawni achubiad trwy estyn allan. Yn ogystal â hyn, mae  gwobrau Goroesi Personol y gall darparwyr eu cyflwyno i gynyddu ymwybyddiaeth a sgiliau. Nofio Ysgol - mae Nofio Cymru, mewn ymgynghoriad â darparwyr nofio ysgol, timau consortia Addysg PLPS a Chwaraeon Cymru, wedi ystyried yr hyn y mae ei angen i fod yn nofiwr ‘diogel’ a’r galluoedd y gallai fod eu hangen ar nofiwr i allu perfformio er mwyn bod yn ddiogel mewn dŵr neu yn ymyl dŵr agored.

O fis Medi 2015, ni waeth pa Flwyddyn Ysgol y mae plentyn ynddi, cânt eu hasesu gan ddefnyddio’r meini prawf isod. Fel Corff Llywodraethu Cenedlaethol ar gyfer Nofio a Champau Dŵr yng Nghymru, ag arweiniad gan y Tîm PLPS, datblygwyd y meini prawf asesu canlynol i sicrhau bod yr holl blant yng Nghymru yn bodloni gofyniad y Cwricwlwm Cenedlaethol o ran nofio a diogelwch dŵr erbyn diwedd Cyfnod Allweddol 2, sy’n nodi y ‘dylid addysgu’r disgyblion i:

  • Ddatblygu sgiliau diogelwch a goroesi personol yn y dŵr
  • Nofio heb gymorth am gyfnod penodol o amser

Trwy asesu plant gan ddefnyddio’r meini prawf isod, rydym yn hyderus y bydd pob plentyn yng Nghymru yn cyrraedd lefel isaf o nofio, ac yn fwy diogel os byddant yn cael anhawster yn y dŵr neu o amgylch dŵr.

Meini Prawf Asesu:

  • Gallu nofio 25 metr gan wisgo dillad, troedio dŵr am 30 eiliad, gan ddangos gweithred i ddenu cymorth (gweiddi a chwifio dwylo) ac yna symud i’r HELP (safle cynnal gwres corff). Mae’n rhaid gwneud hyn oll heb wisgo gogls.
  • Ar adeg arall, bydd hefyd angen iddyn nhw berfformio gweithred gweiddi ac arwyddo mewn dillad nofio.

Yn ogystal â’r meini prawf asesu hyn, mae Nofio Cymru wedi datblygu’r Fframwaith Nofio Ysgol Nofio. Mae Nofio Ysgol yn brofiad dysgu nofio cynhwysfawr i blant sy’n mynychu gwersi nofio y Cwricwlwm Cenedlaethol, sy’n cydblethu â chynllun Dysgu Nofio Cymru a argymhellir gan Chwaraeon Cymru a Nofio Cymru ar gyfer gwersi nofio nad ydynt yn rhan o’r cwricwlwm. Mae hyn yn golygu bod y daith a’r profiad cyfan o ddysgu nofio wedi ei gydlynu a’i gydgysylltu’n well i bawb sy’n rhan o’r broses. Amlygwyd deilliannau Diogelwch Dŵr yn Nofio Ysgol i helpu i sicrhau bod yr holl blant yng Nghymru yn dysgu’r sgiliau hanfodol hyn.

Cliciwch YMA i ddysgu rhagor am Nofio Ysgol

Swim Safe

Mae Swim Safe yn rhaglen flynyddol o wersi gwella nofio a sesiynau diogelwch dŵr i blant rhwng 7 ac 14 oed ar draethau a ger llynnoedd ledled Cymru a Lloegr, a’r peth gorau am Swim Safe yw bod modd mynychu AM DDIM.

Beth sydd wedi ei gynnwys?

Mae Swim Safe yn gyfle i blant fwynhau sesiwn nofio hwyliog a strwythuredig mewn amryw o leoliadau dŵr agored – a dysgu am sut i gadw’n ddiogel.

  1. Rhoddir cyngor ar ddiogelwch ar y traeth gan achubwyr bywydau yr RNLI
  2. Gwers o hyd at 30 munud yn y dŵr gydag athrawon nofio cymwys

Pwy all fynychu?

Plant rhwng 7 a 14 oed. Mae’n rhaid iddyn nhw allu nofio o leiaf 25 metr i gymryd rhan.

Gwaith Partneriaeth

Mae Nofio Cymru yn falch o weithio mewn partneriaeth â’r RNLI i gynyddu ymwybyddiaeth o ddiogelwch dŵr yng Nghymru, ac yn datblygu partneriaethau â sefydliadau perthnasol eraill megis RLSS a Chymdeithas y Prif Swyddogion Tân i hyrwyddo addysg ac ymwybyddiaeth o ddiogelwch dŵr yng Nghymru.

I gael gwybodaeth am Wythnos Atal Boddi, cliciwch YMA

Cyngor ar Ddiogelwch Dŵr

Pan fo’r tywydd yn cynhesu mae pawb eisiau bod yn y dŵr neu o’i amgylch. Mae treulio amser yn y pwll neu ar y traeth ar ddiwrnod poeth yn ffordd wych o ymdopi â’r gwres.

Rhwng cael hwyl a llygadu’r achubwyr bywyd, nid yw’r rhan fwyaf o bobl yn meddwl am ddiogelwch dŵr – ond dylen nhw wneud. I rai rhwng 5 a 24 oed, boddi yw’r ail achos mwyaf o farwolaeth ddamweiniol.

Nid oes yn rhaid i hyn fod yn wir. Gellir osgoi y rhan fwyaf o ddamweiniau dŵr trwy wybod sut i gadw’n ddiogel a thrwy ddilyn ychydig o ganllawiau syml. Mae dysgu nofio yn hanfodol os ydych yn bwriadu treulio amser yn y dŵr neu yn ymyl y dŵr.

Gwybod eich terfynau – Gall nofio fod yn llawer o hwyl – ac efallai hoffech chi aros yn y dŵr mor hir â phosibl. Os nad ydych chi’n nofiwr da, neu dim ond yn dechrau dysgu nofio, peidiwch â mynd i ddŵr sydd mor ddwfn gallech chi ddim cyffwrdd â’r llawr a pheidiwch â cheisio cadw i fyny â nofwyr medrus. Gall hynny fod yn anodd, yn arbennig pan fo’ch ffrindiau yn eich herio – ond mae’n eithaf saff dweud y byddai’n well ganddyn nhw eich bod yn ddiogel ac yn fyw.

Os ydych chi’n nofiwr da ac wedi cael gwersi, cadwch lygaid ar ffrindiau sy’n llai hyderus neu’n llai medrus na chi. Os yw’n ymddangos eu bod nhw (neu chi) yn blino neu’n anghyfforddus, awgrymwch gymryd egwyl o nofio am dipyn.

Nofio mewn ardaloedd diogel yn unig. Mae’n syniad da nofio mewn lleoedd â goruchwyliaeth achubwr bywyd yn unig. Ni all unrhyw un ragweld cerrynt yn newid, cerrynt terfol, stormydd sydyn, neu beryglon cudd eraill. Os aiff rhywbeth o’i le mae achubwyr bywyd wedi eu hyfforddi mewn technegau achub.

Mae nofio mewn corff agored o ddŵr (megis afon, llyn neu’r môr) yn wahanol i nofio mewn pwll. Mae angen mwy o egni arnoch i drafod y cerrynt a’r amodau newidiol eraill yn y dŵr agored.

Os ydych wedi’ch dal mewn cerrynt, peidiwch â phoeni a pheidiwch ag ymladd yn erbyn y cerrynt. Ceisiwch nofio’n gyfochrog â’r lan nes ichi lwyddo i adael y cerrynt, sydd fel arfer yn sianel gul o ddŵr. Yn raddol, ceisiwch gyrraedd yn ôl i’r lan wrth wneud hyn. Os na allwch chi nofio i ffwrdd o’r cerrynt, peidiwch â chynhyrfu, arnofiwch gyda’r cerrynt. Bydd y cerrynt fel arfer yn arafu, ac wedyn gallwch nofio i’r lan.

Bydd hyd yn oed nofiwr da iawn sy’n ceisio nofio yn erbyn cerrynt cryf yn blino. Os byddwch yn nofio mewn corff agored o ddŵr, mae’n syniad gwych cael gwersi nofio sy’n rhoi cyngor ichi ar sut i ymdrin â pheryglon annisgwyl.

Mae mynediad i rai ardaloedd â cherrynt hynod o gryf wedi ei wahardd i nofwyr. Ymchwiliwch ymlaen llaw i wybod ble i beidio â nofio, ac edrychwch ar unrhyw rybuddion yn yr ardal.

Byddwch yn ofalus wrth blymio. Gall damweiniau plymio arwain at anafiadau i’r pen, niwed parhaol i’r asgwrn cefn, parlys, ac weithiau at farwolaeth hyd yn oed. Amddiffynnwch eich hun trwy blymio mewn ardaloedd yr ydych yn gwybod eu bod yn ddiogel yn unig, megis pen dwfn pwll dan oruchwyliaeth. Os oes arwyddion “Dim Plymio” neu “Dim Nofio”, talwch sylw iddyn nhw. Mae arwydd “Dim Plymio” yn golygu nad yw’r dŵr yn ddiogel i fynd i mewn wysg eich pen. Hyd yn oed os ydych yn bwriadu neidio i mewn wysg eich traed, nodwch ddyfnder y dŵr cyn neidio a sicrhau nad oes unrhyw greigiau neu beryglon cudd eraill. Gall llynoedd neu afonydd fod yn gymylog a gall fod yn anodd gweld peryglon. 

Gochelwch rhag yr haul. Os yw’r haul yn adlewyrchu oddi ar y dŵr neu’r tywod gall hyn gryfhau’r pelydrau llosgi. Efallai na fyddwch yn teimlo eich bod yn llosgi gyda’r dŵr oer ond bydd y boen yn amlwg yn hwyrach – felly cofiwch roi eli haul ymlaen yn rheolaidd a gorchuddiwch eich croen am lawer o’r amser. Peidiwch ag anghofio het, sbectol haul a dillad amddiffynnol. 

Yfwch ddigon o hylif. Mae’n hawdd dadhydradu yn yr haul, yn arbennig os ydych yn actif ac yn chwysu. Yfwch yn rheolaidd - dŵr yn arbennig - i osgoi dadhydradu. Gall pendro, teimlo’n benysgafn neu’n gyfoglyd fod yn arwyddion o ddadhydradu neu orboethi. 

Oeri gormod. Wrth sôn am dymheredd, mae’n bosibl bod yn rhy oer. Sut? Gall aros mewn dŵr oer am gyfnodau hir ostwng tymheredd y corff. Mae tymheredd o 70°F (20°C) yn gynnes braf ar y tir, ond wyddoch chi fod dŵr sydd dan y tymheredd hwn yn oer i’r rhan fwyaf o nofwyr? Mae tymheredd eich corff yn gostwng llawer yn gynt yn y dŵr nag ar y tir, ac os ydych chi’n nofio, rydych chi’n defnyddio egni ac yn colli gwres corff yn gynt o lawer na phetaech chi’n llonydd. Dylech fonitro eich hun wrth nofio mewn dŵr oer a chadw’n agos i’r lan. Os ydych yn teimlo’ch corff yn dechrau rhynnu neu’r cyhyrau yn dechrau codi cramp, ewch allan o’r dŵr yn gyflym; ni fydd yn cymryd llwer o amser cyn i hypothermia ddechrau cael gafael.

Dydy alcohol a dŵr byth yn cymysgu. Mae alcohol yn gysylltiedig â nifer o anafiadau yn y dŵr a hyd at hanner yr holl farwolaethau yn y dŵr. Mae’r ystadegau ar gyfer bechgyn yn eu harddegau yn arbennig o frawychus: mae hanner yr holl achosion o foddi ymhlith bechgyn yn eu harddegau yn gysylltiedig â defnyddio alcohol.

Cod Diogelwch Dŵr. I gadw’ch hun yn ddiogel yn y dŵr, ar y dŵr neu yn ymyl y dŵr, dilynwch y Cod Diogelwch Dŵr bob amser. Nodwch y peryglon! Efallai fod dŵr yn edrych yn saff ond gall fod yn beryglus. Dysgwch sylwi ar beryglon a chadw’n glir ohonynt. Efallai eich bod chi’n nofio’n dda mewn pwll cynnes dan do, ond nid yw hynny’n golygu y byddwch yn gallu nofio mewn dŵr oer.

I lawrlwytho’r Poster Cod S.A.F.E, cliciwch YMA

Mae peryglon y dŵr yn cynnwys:

  • Mae’n oer iawn
  • Gallai fod cerrynt cudd ynddo
  • Gall fod yn anodd camu allan (glannau llithrig serth)
  • Gall fod yn ddwfn
  • Gallai fod sbwriel cudd, e.e. certi siopa, gwydr wedi torri
  • Nid oes achubwyr bywyd
  • Mae’n anodd amcangyfrif dyfnder
  • Gallai fod yn llygredig a’ch gwneud yn sâl

Gwrandewch ar gyngor diogelwch!

  • Mae baneri a hysbysiadau arbennig yn eich rhybuddio am y perygl. Dysgwch ystyr yr arwyddion a gwnewch yr hyn y maen nhw’n ei ddweud.
  • Dysgwch am arwyddion diogelwch dŵr a’r baneri y dylech edrych amdanynt ar y traeth.
  • Ewch yng nghwmni eraill! Dylai plant fynd gydag oedolyn bob tro, nid ar eu pennau eu hunain.
  • Gall oedolyn nodi’r peryglon neu helpu os yw rhywun yn cael trafferth.
  • Dysgwch sut i helpu! Efallai y gallwch helpu’ch hun ac eraill os ydych yn gwybod beth i’w wneud mewn argyfwng.
  • Os ydych yn gweld rhywun yn cael anhawster, dywedwch wrth rywun, achubwr bywyd yn ddelfrydol os oes un gerllaw, neu ewch i’r ffôn agosaf, deialwch 999, gofynnwch am yr heddlu mewn safleoedd dŵr mewndirol a gwyliwr y glannau ar y traeth.